GÜNEY MARMARA BÖLGESİ EKMEKLİK BUĞDAY ISLAH ARAŞTIRMALARI

M. Erkan BAYRAM, İzzet ÖZSEVEN, Lütfü DEMİR, Şinasi ORHAN

          Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Araştırmaları projesi ile Doğu ve Güney Marmara Bölgesi başta olmak üzere ülke geneline hitap edebilen verimli, kaliteli ve hastalıklara, zararlılara ve yatmaya dayanıklı buğday çeşitleri geliştirmek ve üretime dahil ederek bölgemiz ve ülkemiz ekonomisine katkı sağlamak amaçlanmıştır. Proje Ülkesel Serin İklim Tahılları Yazlık Dilim Entegre Ürün Yönetimi Araştırmaları koordinasyon ve işbirliği esasına dayanmaktadır. Ayrıca Kışlık Dilim’de çalışan diğer araştırma enstitüleri ile yazlık-kışlık melezlerin Sakarya'da yapılacak olması, Ülkesel Tahıl Hastalıkları ve Ülkesel Kalite Araştırmaları gibi ortak projeler nedeniyle işbirliği yapılmıştır. CIMMYT ve ICARDA gibi uluslararası kuruluşlarla da materyal konusunda işbirliği sürdürülmüştür. Bu sonuç raporunda projenin 2004-2008 yılları arasıdaki beş yıllık dönemine ait araştırma bulgularına yer verilmiştir.

          Projedeki önemli bulgular; Genetik varyasyonun artırılması amacıyla ülkesel materyal paylaşılmıştır. Yazlık x kışlık melezlemeleri ve ileri hatların paylaşımı yoluyla ülkemiz ıslah çalışmalarına, hastalık gözlemleri ile hem ülkesel hem de uluslararası buğday ıslah çalışmalarına katkı sağlanmıştır. Melez sayısında % 65,2’lik, melezleme ve hastalık bahçeleri yönünden % 67,9’luk açılan materyal yönünden % 30,2’lik ve verim denemeleri yönünden % 67,8’lik lük bir gelişme ortaya konmuştur. Gözlem bahçelerinde % 9’luk azalış gerçekleşmiştir. İki yeni ekmeklik buğday çeşidi geliştirilmiş ve tüm çeşitlerde 1.606 ton tohumluk üretimi gerçekleştirilmiştir. Özel ve kamu sektörü tohumluk kuruluşları ve çiftçi birlikleri ile işbirliği artırılmış olup, gerçekleştirilen Enstitümüz çeşitleri tohumluk üretimi 10.632 ton olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Buğday, ekmeklik buğday, Triticum aestivum, ekmeklik buğday ıslahı, buğday çeşitleri.